Şiirimize Muğla’dan Gelen Ses Arif Karakoç ve Şiiri

Şadan GÖKOVALI

Söz bir­li­ği et­miş gi­bi Ata­ol Beh­ra­moğ­lu, Su­nay Akın ve Okan Yük­sel ay­nı şe­yi söy­le­di­ler be­nim için:

“­Her ye­rin­den şi­ir fış­kı­ran adam!”

­ Yok, ha­yır! Şa­ir ol­du­ğum için de­ğil, şi­ir sev­di­ğim için!

­ “A­yı­nın üç la­fı var­mış, iki­si ar­mut üze­ri­ney­miş.” der­ler. Ba­zı ar­ka­daş­lar­la (Çı­nar Çığ, İb­ra­him Er­gin, Onur Şen­li, Be­rin Ta­şan) han­giy­se iki sö­zü­müz­den üçü şi­ir üze­ri­ne­dir.

E­li ka­lem tu­tan (şim­di klav­ye­nin tuş­la­rı­na ba­san) her Türk gen­ci gi­bi (!) ben­ de, ya­zı dün­ya­sı­na şi­ir­le gir­dim. Or­ta­o­kul sı­ra­la­rı­nı say­mı­yo­rum ama Ay­dın’­da li­se­de okur­ken aşa­ğı yu­ka­rı ay­da bir def­ter dol­du­rur­dum. Bu şi­ir­ler­den ço­ğu­nu, “I­ŞIK” ad­lı du­var ga­ze­te­miz­de, Ay­dın­’ın o sı­ra­lar (1950’­ler) ha­tı­rı sa­yı­lır ga­ze­te­le­rin­den “Kı­ro­ba” da ha­zır­la­dı­ğım okul say­fa­sın­da ya­yım­la­dım. Da­ha­sı, ço­ğu­nu da ba­zı ar­ka­daş­la­rı­mın adıy­la ya­yım­la­dım.

­ İ­yi­ce şi­ir üz­re ol­du­ğum er­ken genç­li­ğim­de, üni­ver­si­te eği­ti­mi için gel­di­ğim İz­mir’­de ga­ze­te­ci­li­ğe baş­la­dım. Şi­ir­le ün­si­ye­ti­mi öğ­re­nen ga­ze­te yö­ne­ti­mi, haf­ta­da bir (pa­zar­te­si gün­le­ri) bir ede­bi­yat say­fa­sı ha­zır­la­ma gö­re­vi ver­di ba­na. Ço­ğu ki­şi, ken­di şi­ir ve öte­ki ya­zın­sal ürün­le­ri­ni ya­yın­la­mak için sa­nat say­fa­sı dü­zen­ler, der­gi çı­ka­rır­ken ben­de­niz, yö­net­ti­ğim sa­nat say­fa­sın­da ken­di şi­ir­le­ri­mi ya­yın­la­ma­dım. Ha­ni bi­ri­le­ri tu­tup, “Bak şu, be­nim şi­i­ri­mi ya­yın­la­ma­yan ada­mın şi­ir di­ye yaz­dık­la­rı­na!” der di­ye ola­cak…

­Şİ­İR YAĞ­MU­RU

­ E­de­bi­yat der­gi ve say­fa­la­rı­nın or­tak ka­de­ri­dir. En çok şi­ir ge­lir yö­ne­ti­me. Ta­bii her­kes ken­di­si­ni şa­ir sa­nır. Da­ha da ile­ri­si var: İz­mir’­de, özel­lik­le Ke­me­ral­tı’n­da do­la­şan bir adam var­dı. Elin­de ta­şı­dı­ğı si­yah Ja­mes Bond ti­pi çan­ta­nın üze­ri­ne, pa­buç gi­bi harf­ler­le “Şi­ir Ya­za­rı Şa­ir” ya­zar­dı. Adam­ca­ğız, bi­rer say­fa­ya yaz­dı­ğı şi­ir­ce­le­ri -şim­di­le­rin kâğıt men­dil sa­tan di­len­ci­ler gi­bi- şi­ir sa­tar­dı.

At­ti­la İl­han ağa­be­yin de­di­ği gi­bi, “şa­ir mil­le­tiz biz!”

­So­ra­rım si­ze: Baş­ka han­gi ül­ke­de na­ne şe­ke­ri, cik­let gibi şeyler ma­ni ile sa­tı­lır? He­men her kö­yü­müz­de na­bi­ga (so­yun­da şa­ir ol­ma­yan) şa­ir­ler var­dır. Bi­ri­n­den bir söz­cük duy­ma­sın, he­men ona uyak­lı bir söz pat­la­tır. Bi­zim Gö­ko­va’­nın Fa­dıl­lı Ha­lil­’i gi­bi. Bu­yu­run si­ze, Fa­dıl­lı Ha­lil’­den bir­kaç şi­ir­le­me:

“­Çiğ­ne­me o kar­pu­zun kö­ke­ni­ni, su­sam yo­lar­ken yer­sin dö­ke­ni­ni!”

“­Ki­re­mit kon­du ör­tül­dü sa­çak, or­man­cı gel­di bu­la­ma­dı ka­çak!”

“­Tah­ta­dan olur san­dık, ya­nı­na gel­dik, Şa­dan bi­ze kah­ve ıs­mar­lar san­dık.”

“­De­niz­li’­nin ne­si var? Gö­ko­va’­nın de­ni­zi var!”

“­Gö­ko­va’­nın kar­puz kö­ke­ni, Ağa­ya gi­der ilk dö­ke­ni…”

­ E­vet, kö­yün­den baş­ken­ti­ne, yaz sı­ca­ğın­da bi­le şi­ir yağ­mu­ru al­tın­da bu­lur­su­nuz ken­di­ni­zi.

­Gi­ri­şi, At­ti­la Ağa­bey­’den men­kul bir anek­dotla nok­ta­la­ya­yım.

­ At­ti­la Ağa­bey, kim bi­lir ka­çın­cı kez atıl­dı­ğı ne­za­ret­ha­ne du­va­rın­da şu be­yi­ti gö­rüp hay­ran ol­muş:

“­Ki­şi ken­di ar­zu­suy­la terk­-i di­yar et­mez,

­Se­bep­siz gur­be­tin kah­rı­nı kim­se ih­ti­yar et­mez!”

­ E­ge Eksp­ress’­te ha­zır­la­dı­ğım say­fa­ya ge­len şi­ir­ler­den ba­zı­la­rı­nın ilk di­ze­le­ri­ne ba­kın­ca ka­rar ver­di­ğim olur­du. Ab­dul­lah Ka­ra­han, Re­fik Dur­baş, Fat­ma Lâ­yık, Öz­kan Mert, Şa­hin Çan­dır, Mah­mut Ne­dim Yü­cel, Yük­sek Sa­yoğ­lu, Be­rin Öza­rık­man, Me­ral Kut­lu, Ca­vit Kür­nek gi­bi genç­le­rin şi­ir­le­ri dik­ka­ti­mi çe­ker­di. Bun­lar­dan bi­ri “i­sim­siz mey­ve­ler gi­bi” di­ze­ler gön­de­ren Arif Ka­ra­koç idi.

­”Has kö­yün hel­va­sı ma­hal­le­sin­den
Meh­met oğ­lu Arif Ka­ra­ko­ç’um ben”

­”A­rif ol­du­ğu­mu çok oku­du­ğum­dan san­ma­yın,
O ka­dar nin­ni söy­le­di­ler ki ku­la­ğı­ma;
U­yan­dım!”

­”Ö­lü­ver Fe­lek ölü­ver
­Biz ka­lı­ve­re­lim ba­ki,
­Ra­kı içe­lim, tü­tün içe­lim,
O­lu­ve­re­lim tir­ya­ki!”

“­Top­ra­ğın üs­tü­ne otur­muş top­rak
­Hö­yük de­miş­ler,
İn­sa­nın üs­tü­ne otur­muş in­san
­Bü­yük de­miş­ler.”

DU­VAR­LAR KA­FA SAL­LAR­SA!

­ Bir İz­mir sı­ca­ğın­da, gün­lük ha­ber­le­ri ye­tiş­tir­mek için dak­ti­loy­la bo­ğu­şur­ken, fut­bol ha­ke­mi gi­bi (O za­man­lar fut­bol ha­kem­le­ri hep sıs­ka ve şiş­man mı olur­lar­dı?) bir adam gir­di is­tih­ba­rat oda­sı­na:

“­Dır­la­van (şim­di İkiz­ce) kö­yü­nün du­var­la­rı ka­fa sal­la­ma­sı­nı bil­sey­di sa­na gel­mez­dim!”

­ An­la­mak­ta ge­cik­me­dim. Ca­hil Ab­de­ra­lı­lar ara­sın­da­ki De­mok­ri­tos, Efes­li­ler ara­sın­da­ki He­rak­le­i­tos gi­bi çev­re­sin­de­ki­ler­le ile­ti­şim sı­kın­tı­sı çe­ki­yor­du bi­zim­ki­si. Kah­ve­de şi­ir­le­rin­den oku­ya­cak ol­sa köy­lü­ler,

“­Bi­zim Arif ho­ca ka­fa­yı sı­yır­mış”, gi­bi söz­ler edi­yor ol­ma­lıy­dı. Arif­çik şi­ir­le­ri­ni ev­de oku­yun­ca du­var­lar, Ah­feş­’in ke­çi­si gi­bi ka­fa sal­la­mı­yor­du ki! Bir­bi­ri­mi­zin di­lin­den an­la­ya­ca­ğı­mı­zı uma­rak gel­miş­ti ba­na. Çok geç­me­den de gö­re­vi­ni İz­mir­’e nak­let­tir­di.

­Ben, Çı­nar­ Çığ, Nu­ret­tin Te­kin­dor, Tay­la Kı­yat iş­le­ri­miz­den ayı­ra­bil­di­ği­miz za­man­lar­da bir­lik­te olu­yor­duk Arif Ka­ra­koç­’la. Bi­ze ye­ni şi­ir­le­rin­den okur, göz­le­ri­mi­ze ba­ka­rak tep­ki­mi­zi ölç­me­ye ça­lı­şır­dı. O sı­ra­da “Yen­geç­le­rin Sağ Ta­ra­fı Çok Kor­kar” ad­lı ki­ta­bı­nı ya­yım­la­yın­ca Türk şi­i­ri­nin gir­di­ği ye­ni yo­lu iç­le­ri­ne sin­di­re­me­yen­ler hay­li dal­ga geç­ti Arif­’le.

­ A­nım­sı­yo­rum, biz ya­kın ar­ka­daş­la­rı­nın dı­şın­da Arif Ka­ra­koç­’un yaz­dık­la­rın­da­ki şi­i­ri­ye­ti ilk fark eden­ler Ha­li­kar­nas Ba­lık­çı­sı, At­ti­la İl­han, Se­ba­hat­tin Eyü­boğ­lu, Az­ra Er­hat, Ha­san Hü­se­yin ol­du. Sa­lih­li Be­le­di­ye Baş­ka­nı Za­fer Kes­ki­ner de ça­buk sez­di Arif­’in şi­ir gü­cü­nü. Arif , bir­kaç kez ” Sa­lih­li Şi­ir İkin­di­le­ri” nin ko­nu­ğu ol­du. Ço­ğu şa­ir gi­bi şi­ir­le­ri­ni et­ki­le­yi­ci ola­rak oku­ma­sı­nı pek sev­mi­yor­du ama Mis­ket Dik­men, Oğuz Okul, Fik­ret Aman, Ha­kan Ya­vaş, Ha­kan Me­riç­li­ler, Ta­rık Kes­ki­ner gi­bi sa­nat­çı ve şa­ir­le­rin oku­du­ğu Ka­ra­koç şi­ir­le­ri zi­ya­de­siy­le al­kış alı­yor­du.

­Bu hız­la Arif­’in ilk ki­ta­bı­na, son­ra­ki şi­ir­le­ri­ni ek­le­ye­rek “Çı­ka­gel­se El­le­ri” ad­lı bir ki­ta­bı­nı ha­zır­la­dım; Sa­lih­li Be­le­di­ye­si Kül­tür Ya­yın­la­rı ara­sın­da çık­tı.

­ SA­RI YA­SE­MİN

Ü­ret­ken bir şa­ir­di Arif öğ­ret­men. Köy Ens­ti­tü­sün­den edin­di­ği alış­kan­lık­la def­ter­le­ri­ni ken­di­si ya­pıp cilt­ler, be­nim li­se­de iken yap­tı­ğım gi­bi he­men her ay bir def­ter dol­du­rur­du. Elin­den kur­şun ka­lem ve sil­gi hiç ek­sik ol­maz­dı. Ya­zar, si­ler si­ler ya­zar­dı. Böy­le­si def­ter­ler­den en az bi­rer ta­ne ben­de, Çığ’­da ve Tay­la Kı­yat’­ta kal­mış­tır.

­Ben­den al­dı­ğı he­men her ki­tap, an­lat­tı­ğım he­men her söy­len­ce ve anek­dot bir şi­ir yaz­dı­rır­dı Arif­’e. Yaz­dır­maz­sa, su­ra­tı­nı bu­ruş­tu­rur­du. Baş­ka söy­le­yiş­le he­men her şi­i­ri, ta­rih­sel ya da ken­di­si­nin ta­nık ol­du­ğu bir ola­ya da­ya­nır­dı. “Da­la­man Da­rı­sı” , “Ak Hır­sız­lar”, “İs­kit­ler”, “Ek­lem­ma” ve da­ha ni­ce şi­i­ri.

­Gö­ko­va’­ya ge­çer­ken öğ­ret­men­lik yap­tı­ğı Muğ­la’­nın Ba­yır bel­de­sin­de­ki evi­ne (Ya­şa­yıp öl­dü­ğü so­ka­ğa adı ve­ril­se ne hoş olur.) uğ­rar­dım. Hoş beş et­me­den, Gö­ko­va’­ya gö­tür­mek­te ol­du­ğum fi­dan­la­ra ba­kar, hak­la­rın­da bil­gi alır ve en be­ğen­di­ği ağaç­çık­la­rı bah­çe­si­ne dik­ti­rir­di ba­na.

­Bu fi­dan­lar­dan bi­ri “sa­rı ya­se­min” di.

E­vi­nin önü­ne, so­kak ka­pı­sı­nın ya­nı­na dik­tim sa­rı ya­se­mi­ni. O ka­dar şeh­vet­le çi­çek aç­mış ki, Ba­yır­lı­lar bak­ma­ya ge­lir ol­muş ya­se­mi­ne. Na­za­ra inan­ma­sa­nız bi­le, bir hal gel­di bu çi­çe­ğin ba­şı­na. Bir Ba­yır kı­şın­da çok faz­la kar bi­rik­miş ağaç­ça­ğı­zın dal­la­rın­da. Yü­ke ek ola­rak so­ğu­ğun da et­ki­siy­le o gü­ze­lim çi­çek kı­rıl­mış, ku­ru­muş.

­Şa­ir kıs­mı ne yap­sın? Si­ye­ci (ku­ru ağa­cı) top­ra­ğa gö­müp ağıt ya­ka­cak de­ğil ya! Bir şi­ir yaz­mış ölen sa­rı ya­se­mi­nin ar­dın­dan. Ben, şi­i­rin dos­tu Arif Ka­ra­koç­’un ( 1932-1998) dos­tu Şa­dan Gö­ko­va­lı; şa­i­ri­mi­zin ilk iki ki­ta­bın­dan son­ra­ki şi­ir­le­ri­ni de ek­le­ye­rek “Sa­rı Ya­se­min” ki­ta­bı­nı ko­tar­dım. Sa­rı Ya­se­min, bu yıl için­de Men­te­şe Be­le­di­ye­si Kül­tür Ya­yın­la­rı­nın ilk ki­ta­bı ola­rak aça­cak (par­don, çı­ka­cak).

­Bu­yu­run si­ze Arif Ka­ra­koç­’un “Sa­rı Ya­se­min” in­den çi­çek­li bir dal:

SA­RI YA­SE­MİN

­Du­var­la­rı taş ör­gü­lü
­Ka­pı­la­rı de­mir sür­gü­lü
­Ta­va­nı sa­rı tah­ta­dan
­San­dık­la­rı ay­va ko­kar
­Ko­nak­lar kur­dum
­Ge­le­ni yok­tur

­Av­lu­sun­da sa­rı ya­se­min
­Yap­rak­la­rı dam­la dam­la
­Dal­la­rı si­yim si­yim
­Yor­gun yü­re­ği­min
­Ya­la­nı yok­tur

Av­lu­sun­da sa­rı ya­se­min
­Dal­la­rın­da anı­lar
­Ki­mi uçar ki­mi so­lar
­Mev­si­mi ka­çar sev­gi­nin
­ Bi­le­ni yok­tur

­Av­lu­sun­da sa­rı ya­se­min
­Göl­ge­sin­de çi­lin­gi­rim
­Ka­de­him­de sa­rı ya­se­min
­Se­ve­nim yok­tur

Arif Ka­ra­koç

­

      

Tavsiye

Uzak Haziran / Arif Mete