Edebiyata Adanmış Bir Ömür / Cüneyt Tanyeri

Edebiyata Adanmış Bir Ömür / Cüneyt Tanyeri

Ül­ke­miz­de ta­nın­mış ede­bi­yat­çı­lar daha çok şa­ir­ler ara­sın­dan çıkar. Hep öyle olmuş. Bunda şa­irin dü­şün­ce or­ta­mın­da etkin rol al­ma­ya ça­lış­ma­sı­nın, sa­na­tıy­la ha­ya­tı ara­sın­da bir öz­deş­lik kur­ma­sı­nın da payı var belki. Gü­nü­müz ede­bi­ya­tı­nı alır­sak, işin biraz de­ğiş­ti­ği­ni gö­rü­yo­ruz. Artık, öy­kü­cü­ler, ro­man­cı­lar, de­ne­me ya­zar­la­rı da var o tipin be­lir­le­yi­ci çiz­gi­le­ri­ni ta­şı­yan. On­lar­dan biri de Ti­re­li ya­zar­la­rı­mız­dan Kaan Tan­ye­ri…

Bütün dog­ma­la­ra karşı çıkan Tan­ye­ri bu karşı çı­kı­şı yal­nız sa­na­tın­da değil, özel ha­ya­tın­da ve dost­luk iliş­ki­le­rin­de de ger­çek­leş­tir­me­ye ça­lı­şır. Bir şey çir­kin­se çir­kin­dir, gü­zel­se güzel…

Ya­za­rı­mı­zın öz geç­mi­şin­de kı­sa­ca şu bil­gi­ler ve­ri­lir: 1991’de Tire’de doğdu; Buca Eği­tim Fa­kül­te­si­ni bi­tir­di; Ka­sa­ba­dan Esin­ti der­gi­sin­de Genel Yayın Yö­net­men­li­ği ya­pı­yor. Halen Türk­çe Öğ­ret­men­li­ği­nin yanı sıra Yeni Türk Ede­bi­ya­tı ala­nın­da dok­to­ra eği­ti­mi­ni sür­dü­rü­yor. 2019 Ar­ka­daş Zekai Özger Şiir Ödülü’nü aldı.

Çe­vi­ri bir ho­bi­dir onun için ama her çe­vi­ri bir dü­şün­ce ürü­nü­dür. Tan­ye­ri bu çe­vi­ri­le­riy­le ta­ri­hin, dün­ya­nın, dü­şün­ce­nin, tut­ku­la­rın ve gü­zel­li­ğin ül­ke­miz­de­ki eş­de­ğer­le­ri­ni, kar­şı­lık­la­rı­nı arar. İşte bu an­la­yış­la Os­man­lı­ca­dan çe­vir­di­ği “Ömer’in Ço­cuk­lu­ğu” da İş Ban­ka­sı Kül­tür Ya­yın­la­rı ta­ra­fın­dan ya­yım­lan­dı.

İşin bir de dü­şün­sel yanı var. Tan­ye­ri, ede­bi­yat ve dü­şün­ce ala­nın­da ayrık ki­şi­ler­den bi­ri­dir. Bir­lik­te ye­tiş­ti­ği kuşak onu be­lir­le­mez, o da kendi ku­şa­ğı­nı tam an­la­mıy­la an­lat­maz. O, bir ön­ce­ki, hatta iki ön­ce­ki ku­şak­tan da et­ki­le­nir. Ken­din­de, söz­ge­li­mi bir Nâzım Hik­met, Sait Faik, Ahmet Oktay, Sunay Akın et­ki­le­ri gö­rü­lür. Ama tuhaf bir bi­çim­de, eser­le­ri yeni ku­şa­ğın öz­lem­le­riy­le bu­lu­şur. Ge­le­ne­ğin ol­du­ğu yerde kal­ma­dı­ğı­nı ama mo­dern ha­ya­tın da ge­le­ne­ği tam or­ta­dan kal­dı­ra­ma­ya­ca­ğı­nı dü­şü­nür.

Sa­de­ce ayrık değil, aynı za­man­da ki­tap­lar­la ya­şa­yan bir adam­dır… Ti­tiz­li­ği sa­na­ta dö­nüş­tü­re­rek yazar eser­le­ri­ni. Sa­na­tın­da çıl­gın­lı­ğı, ço­cuk­lu­ğu korur; öy­kü­le­rin­de, özel­lik­le de roman ça­lış­ma­la­rın­da olay­lar bilim kurgu ve yeni ta­rih­sel­ci­lik an­la­yı­şı­na uy­gun­dur. Olay­la­rı zaman çiz­gi­sin­de en nes­nel plana yer­leş­ti­rir.

Zarif der­ler ya, so­nu­na kadar zarif bir adam­dır. İnce dav­ra­nış­la­rıy­la ta­nın­mış­tır çev­re­sin­de. Nâzım Hik­met’e mek­tup yaz­mış­tır; bu mek­tup Usta’nın me­za­rı ba­şın­da okun­muş­tur. En ussal olan­la en düş­sel olan yan ya­na­dır Tan­ye­ri’de.

Ya­zar­la­rın en genci ama genç­le­rin en yaş­lı­sı de­ğil­dir o. Sa­nı­rım, sa­na­tı da aynı özel­li­ği taşır. Çıkış nok­ta­sı­nı bul­mak zor. Çiz­gi­si Sait Faik’in bı­rak­tı­ğı yerde baş­lar. Tan­ye­ri’nin çiz­gi­si­nin al­tın­da çok derin bir araş­tır­ma ça­lış­ma­sı yatar. Öbür sa­nat­lar­la, dü­şün­ce ya­pıt­la­rıy­la, dille iyi bes­len­miş­tir. Bu da o çiz­gi­ye usta işi ol­ma­nın öte­sin­de bir kıvam ka­zan­dır­mış­tır.

Ya­za­rı­mı­zın kah­ra­man­la­rı se­vim­li­dir “Eşek­ten Öküz Olur mu?” adlı çocuk ki­ta­bın­da ol­du­ğu gibi. Dedik ya ken­di­sin­den ön­ce­ki ku­şak­lar­dan et­ki­le­nir. Ör­ne­ğin alın Yaşar Kemal’in “Te­ne­ke”sini. Ağa şiş­man, ço­ğun­ca da ahmak bi­ri­dir. Bir de Brecht’in “Üç Ku­ruş­luk Ope­ra­sı”nı dü­şü­ne­lim; sah­te­kâr ki­şi­yi, do­lan­dı­rı­cı­yı kendi se­vim­li­li­ği için­de gös­ter­mek­ten kork­maz Brecht. Do­lan­dı­rı­cı se­vim­li ol­ma­sa do­lan­dı­ra­bi­lir mi? Ağa bir sof­ra­da en iyi adam ol­ma­sa ağa olur mu?

Sal­gın ne­de­niy­le ba­sı­mı er­te­le­nen Mars’a Yol­cu­luk adlı ro­ma­nı da ya­kın­da oku­yu­cu­la­rıy­la bu­lu­şa­cak.

Edebiyata Adanmış Bir Ömür / Cüneyt Tanyeri (1 Yorum)

  1. Doyurucu, uzun erimli ve çok başarılı bir edebiyat yaşamı diliyorum. Zaten başlangıç yapılmış sağlam temeller üzerinde. Herşey gönlünce olsun sevgili genç kardeşimizin.

%d blogcu bunu beğendi: