Onlar / Muzaffer Yegül

/ 20 Aralık 2019 / 149 kez okunmuştur / 1 Yorum
Onlar / Muzaffer Yegül

Onlar

Muzaffer Yegül

 

1988.
The­odo­ra­kis, Li­va­ne­li, Maria Fa­ran­to­uri sı­ray­la sah­ne­de­ler. Mü­zi­ğin iyi­leş­ti­ri­ci, bü­tün­leş­ti­ri­ci et­ki­si­ni ilik­le­ri­mi­ze kadar ya­şı­yo­ruz. Yer, Efes’te Antik Çağın gör­kem­li açık hava ti­yat­ro­su. Bü­yü­le­yen at­mos­fe­rin coş­ku­sun­da bir­leş­miş, ke­net­len­miş otuz bin insan. Gök­yü­zü­nü ay­dın­lat­ma­ya so­yu­nan çak­mak­la­rın ışın de­me­tin­de gör­sel bir şölen. Çev­re­miz­de do­la­şan sinsi ka­ran­lık ka­yıp­lar­da. Mü­zi­ğin gü­cüy­le sos­yal ve ruh­sal bir­leş­me. Sı­kın­tı­lar bit­miş sanki. Has­ta­lık yok. Gam, ton ve ar­mo­ni var sa­de­ce. Ses­te­ki po­pü­ler ri­tim­ler, kalp atış­la­rı ve so­lu­num­da kar­şı­lık bu­lu­yor.

2008.
Yine Efes’teyiz. Yunan’lı göç­men­le­rin kur­du­ğu ben­zer­siz anıt­sal kent. Ge­zi­yo­ruz. “Gezi in­sa­nı al­çak­gö­nül­lü yapar” demiş Gus­ta­ve Fla­ubert. Bu duy­gu­yu alıp yola çı­kı­yor, gö­re­ce­ği­miz yer­le­ri daha ya­kın­dan ta­nı­mak is­ti­yo­ruz Ken­di­miz­le­yiz. Güneş pe­şi­miz­de.

Hi­tit­ler dö­ne­mi­nin liman kenti Efes öre­niy­le baş­lı­yo­ruz. Bize eşlik eden gezi reh­be­ri an­la­tı­yor: “Bu yu­var­lak tuğ­la­lar şeh­rin ka­na­li­zas­yon sis­te­min­de kul­la­nıl­mış. Bu cad­de­nin adı Ku­ret­ler. Bu­ra­sı Cel­sus ki­tap­lı­ğı. Aşk evi. Dev­let Ago­ra­sı….”

“Yü­rü­ye­lim!”

Yü­rü­yo­ruz.

“Bo­ule­ute­ri­on, diğer adıy­la küçük ti­yat­ro. Kent mec­li­si top­lan­tı­la­rı ve müzik gös­te­ri­le­ri bu­ra­da ya­pı­lı­yor­muş. Şu an Alay Yolu üze­rin­de­yiz. İşte Mem­mi­us anıtı. Do­mi­ti­an ta­pı­na­ğı.”

Reh­ber; ta­ri­hiy­le, kül­tü­rüy­le, sos­yo­lo­ji­siy­le gör­kem­li anıt­la­rı ezber söz­cük­ler­le bir bir an­la­tı­yor. Ne­re­ye nasıl ba­ka­ca­ğı­na şa­şı­rı­yor insan. Gü­nü­müz tek­no­lo­ji­si­nin ye­ti­şe­me­ye­ce­ği­ni dü­şün­dü­ren ya­pı­lar. He­ye­can­lı­yız. Kırık dökük ha­liy­le bile göz alıcı bir çeş­mey­le bü­yü­le­ni­yo­ruz.

Her şey ola­ğa­nüs­tü. Dü­şü­nen insan, ya­ra­tan ye­te­nek­le örü­lü­yor uy­gar­lık yo­lu­nun mi­henk taş­la­rı. Ka­lın­tı­la­rın ta­rih­sel bağ­lam­la­rı, sa­nat­sal iş­çi­lik­le düş­le­re yü­rü­yo­ruz. Şa­şır­tı­cı. Her anı­tın özgün de­ğer­le­ri­nin kent­sel planı ağına alı­yor in­sa­nı. Ta­ri­he, sos­yo­lo­ji­ye dair o kadar çok okuma var ki! Hep­si­ni an­la­sak di­yo­rum ama im­kan­sız. An­la­ya­bil­dik­le­ri­miz­le ye­ti­ni­yo­ruz. Ola­ğa­nın sı­nır­la­rı­nın öte­si­ne taşan bu gü­zel­lik­ler nasıl ya­ra­tı­lır ki? Reh­ber duy­gu­la­rı­mı­zı oku­muş ol­ma­lı, açık­la­ma ya­pı­yor;

“Bu mi­ma­ri­nin ku­ru­cu­su dün­ya­nın ilk kent plan­cı­sı Hip­po­da­mos’tur. Yük­sek tek­no­lo­ji­yi far­ket­ti­niz mi“? “Büyük us­ta­lar bun­lar. Ya­şa­mın sa­yı­sız ta­nık­la­rı, ya­ra­tı­cı de­ha­la­rı…”

Us­ta­lar, mi­mar­lar, mü­hen­dis­ler… Da­ya­na­ma­yıp so­ru­yo­rum. “Bu kül­tür mi­ra­sı gök­ten zem­bil­le mi indi? Bu eser­le­rin her nok­ta­sı­na düşen diğer alın teri ne­re­de? Dün­ya­yı el­le­rin­de ta­şı­yan emek için söy­le­necek bir sö­zü­nüz yok mu?“ Reh­ber çok rahat. “Bu­ra­da o emek­çi­le­rin top­ra­ğa ka­rış­mış bok­la­rı var sa­de­ce. Ken­di­le­ri­nin dı­şın­da da bir bok bil­mez onlar” diyor. Ken­di­mi­ze inan­dır­dı­ğı­mız hak­lı­lı­ğı­mı­za sal­dı­rı­yor. Zo­ra­ki bir il­giy­le din­li­yo­ruz artık. O ko­nuş­ma­sı­nı bir robot du­yar­sız­lı­ğıy­la sür­dü­rür­ken suç­suz söz­cük­le­rin de­ğe­ri dü­şü­yor, ara­mı­za uzak­lık gi­ri­yor.

Fla­ubert’le güzel baş­la­yan ge­zi­miz, tarih, mi­to­lo­ji ve ar­ke­olo­ji bil­gi­si­ni ko­nuş­tu­ran reh­be­rin ge­ve­ze di­lin­de sı­kı­şıp ka­lı­yor. Biz­den uzak­la­şan ba­kış­la­rı antik ka­lın­tı­la­rın de­rin­lik­le­rin­de kay­bo­lu­yor.

Ağ­zı­mı­zı aç­mı­yo­ruz. Söz­cük kul­lan­mı­yo­ruz. Yap­rak hı­şır­tı­sıy­la kuş ses­le­ri­ne bı­ra­kı­yo­ruz ken­di­mi­zi. Yatık ve fer­siz güneş ışık­la­rı gör­kem­li oyuk­lar­dan sı­za­rak üs­tü­mü­ze akı­yor.

Reh­ber doğru mu söy­lü­yor­du?

Avatar

sanat ve edebiyat dergisi

Onlar / Muzaffer Yegül (1 Yorum)

  1. Öykünün hareketiyle dolandım antik kentin görüntüleri arasında. Kutlarım. Yüreğinize sağlık. Başarın daim olsun. Sevgiyle…